Przedmiotowy system oceniania
standardy wymagań na poszczególne stopnie szkolne
BIOLOGIA
III klasa gimnazjum
Poziomy wymagań:
ocena niedostateczna: otrzymuje ją uczeń, który ma bardzo duże braki w zakresie podstawowej wiedzy, nie
rozumie prostych poleceń, nawet przy pomocy nauczyciela nie potrafi odtworzyć
fragmentarycznej wiedzy, wykazuje brak systematyczności i chęci do nauki
v ocena dopuszczająca: uczeń ma duże braki w zakresie podstawowej wiedzy, przy biernej postawie na zaję-
ciach wykazuje chęci do współpracy i odpowiednio motywowany potrafi przy pomo-
cy nauczyciela wykonać proste polecenia
v ocena dostateczna: wiedza ucznia obejmuje podstawowe wiadomości i umiejętności, przy pomocy nauczy-
ciela jest on w stanie zrozumieć najważniejsze zagadnienia, nie potrafi łączyć zagadnień
biologicznych w logiczne ciągi i dokonywać ujęć problemowych, podejmuje próby
wykonania zadań, rzadko przejawia aktywność na zajęciach
v ocena dobra: uczeń w zakresie wiedzy ma niewielkie braki, inspirowany przez nauczyciela potrafi samodziel-
nie rozwiązać zadania o pewnym stopniu trudności, potrafi dostrzec zależności przyczynowo-
skutkowe, wykazuje aktywność na zajęciach lekcyjnych
v ocena bardzo dobra: uczeń w stopniu wyczerpującym opanował materiał podstawy programowej, samo-
dzielnie potrafi interpretować problemy i procesy biologiczne, wykorzystuje różne źródła
informacji oraz wiedzę zdobytą z różnych dziedzin nauki, chętnie podejmuje się prac
dodatkowych
v ocena celująca: uczeń w zakresie posiadanej wiedzy wykracza poza podstawę programową, samodzielnie
i twórczo rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania, posiada dodatkową wiedzę zaczer-
pniętą z różnych źródeł informacji i osiąga sukcesy w olimpiadach biologicznych na
szczeblu okręgowym lub krajowym
dział programu: GENETYKA JAKO NAUKA O DZIEDZICZNOŚCI I ZMIENNOŚCI
|
ocena |
osiągnięcia ucznia |
|
dopuszczająca |
- definiuje genetykę jako naukę - wymienia dziedziny nauki, które miały wpływ na rozwój genetyki - wyjaśnia, co to jest dziedziczenie - wyjaśnia, co to jest krzyżowanie - rozróżnia pokolenie rodzicielskie i pokolenia potomne w krzyżówkach genetycznych - wyjaśnia, co to jest gen, allel, genotyp, fenotyp, chromosom - zapisuje schematycznie instrukcję do wykonania krzyżówki - wyjaśnia co to są chromosomy i chromatyny - wyjaśnia efekty mejozy, jeśli chodzi o liczbę chromosomów i komórek potomnych - wymienia zasady azotowe budujące DNA - omawia budowę i znaczenie białek - wyjaśnia, jak u ludzi determinowana jest płeć - wskazuje źródła wiedzy genetycznej - wymienia najczęściej pojawiające się choroby genetyczne - wymienia czynniki mutagenne - wymienia czynniki, które mogą wywołać choroby nowotworowe - analizuje częstość zachorowań na najczęściej występujące choroby nowotworowe
|
|
dostateczna |
- wyróżnia struktury komórkowe odpowiedzialne za przechowywanie i przekazywanie informacji genetycznej w organizmie - opisuje doświadczenie Mendla jako podwaliny współczesnej genetyki - wyjaśnia pojęcia: gen dominujący, gen recesywny - wymienia elementy chromosomu - wskazuje na schemacie allel tego samego genu
- na podstawie wzoru opisuje wygląd osobników I i II pokolenia potomnego - określa liczbę chromosomów w komórkach ciała i gametach człowieka - wyjaśnia efekty mitozy, jeśli chodzi o liczbę chromosomów i komórek potomnych - uzasadnia, co to jest i jaka jest rola podziału redukcyjnego - opisuje budowę DNA - wyjaśnia pojęcie kodonu, zasad komplementarnych - przedstawia istotę replikacji DNA z uwzględnieniem roli zasad komplementarnych - określa rolę mRNA, tRNA i rybosomów w procesie biosyntezy białek - wyjaśnia zależność między informacją genetyczną zapisaną w genie a sekwencją ami- nokwasów w syntetyzowanym białku - wyjaśnia, że rozmnażanie płciowe jest źródłem zmienności - omawia sposób zbierania informacji o chorobach genetycznych - podaje przykłady mutacji pozytywnych i negatywnych
|
|
dobra |
- uzasadnia potrzebę badań genetycznych - wyjaśnia, że dziedziczenie to proces polegający na przekazywaniu swoistych cech własnemu potomstwu - analizuje pierwsze prawo Mendla - podaje definicję pierwszej reguły Mendla - wyjaśnia pojęcia: homozygota dominująca, homozygota recesywna, heterozygota - odróżnia I pokolenie potomne i II pokolenie potomne - rozwiązuje krzyżówki genetyczne - wskazuje na schemacie chromosomy płci człowieka - opisuje budowę chromosomu - podaje definicję II reguły Mendla - omawia przebieg mitozy - omawia przebieg mejozy - porównuje przebieg mitozy i mejozy - wyjaśnia, co to jest kod genetyczny
- charakteryzuje kolejne etapy replikacji DNA - analizuje przebieg procesu transkrypcji i translacji - przedstawia schematycznie sposób dziedziczenia płci u człowieka - wyjaśnia, jak dochodzi do ciąży mnogiej ze szczególnym uwzględnieniem bliźniąt jednojajowych i dwujajowych - wyjaśnia przyczyny mutacji - wymienia i analizuje najprostsze środki zapobiegające chorobom nowotworowym
|
|
bardzo dobry |
- ilustruje przykładami dziedziczenie cech między organizmami rodzicielskimi a ich potomstwem - ocenia znaczenie prac Mendla - wyjaśnia, co to jest linia czysta - wymienia cechy dziedziczne i niedziedziczne - odróżnia na schemacie chromosomy płci - wyjaśnia, co to jest technika mapowania - określa różnicę między kariotypem kobiety i mężczyzny - wyjaśnia II prawo Mendla - uzasadnia, że podział komórki musi być poprzedzony podwojeniem się ( replikacją) materiału genetycznego - uzasadnia, że mejoza może zachodzić tylko w komórkach, które mają chromosomy homologiczne - uzasadnia, że kolejność ułożenia zasad w łańcuchu DNA determinuje właściwości organizmu - analizuje rolę Watsona i Cricka w ustaleniu struktury DNA - uzasadnia, że replikacji DNA umożliwia przekazywanie informacji genetycznej komórkom i organizmom potomnym - uzasadnia, że biosynteza białek umożliwia ujawnianie się cech zakodowanych w informacji genetycznej - analizuje schemat przedstawiający dziedziczenie daltonizmu jako choroby zależnej od płci
- charakteryzuje wybrane choroby genetyczne - wskazuje zasadność badań prenatalnych - opisuje przyczyny i skutki wybranych chorób będących wynikiem mutacji - wyjaśnia konieczność systematycznych badań profilaktycznych
|
dział programu: WYBRANE FUNKCJE ŻYCIOWE ORGANIZMÓW
|
ocena |
osiągnięcia ucznia |
|
dopuszczający |
- definiuje samożywność i cudzożywność - podaje przykłady organizmów samożywnych i cudzożywnych - wyjaśnia, jaka jest różnica między oddychaniem a wymianą gazową - wymienia i krótko charakteryzuje sposoby rozmnażania - wymienia części budujące kwiat rośliny okrytonasiennej - omawia proces rozmnażania wybranego kręgowca
|
|
dostateczny |
- wyjaśnia przebieg procesu fotosyntezy - wymienia części układu pokarmowego ssaków - wyjaśnia rolę zębów w procesie trawienia - wymienia sposoby wykorzystywania energii w organizmach żywych - opisuje wybrane układy oddechowe - wyjaśnia pojęcia: rozwój prosty i złożony - porównuje zapłodnienie wewnętrzne i wewnętrzne
|
|
dobry |
- wyjaśnia, jak niektóre czynniki wpływają na tempo procesu fotosyntezy - przedstawia przebieg procesu oddychania biologicznego - podaje przykłady organizmów oddychających beztlenowo - definiuje pojęcie zapylenia i zapłodnienia - opisuje podstawowe sposoby rozmnażania się zwierząt - krótko opisuje rozmnażanie się poszczególnych gromad kręgowców
|
|
bardzo dobry |
- uzasadnia, dlaczego fotosynteza jest procesem warunkującym życie na Ziemi - opisuje sposoby odżywiania się bezkręgowców i kręgowców - podaje organelle, w których zachodzi oddychanie biologiczne - porównuje oddychanie tlenowe i beztlenowe - omawia proces powstawania nasion - porównuje rozmnażanie płciowe i bezpłciowe |