PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII W TECHNIKUM

(opracowała: mgr Lidia Ogonowska)

Dział: Budowa atomu. Wiązania chemiczne.

Ocena	Wymagania
Dopuszczająca	Uczeń zna pojęcia: atom, jądro atomowe, powłoki elektronowe, izotop, elektron, neutron, proton, elektrony walencyjne, wiążąca para elektronowa, wiązanie jonowe, kowalencyjne spolaryzowane, kowalencyjne, wzór sumaryczny, wzór elektronowy, naturalna przemiana promieniotwórcza, grupa i okres układu pierwiastków. Potrafi: wskazać liczbę atomową i masową, określić liczbę elektronów walencyjnych pierwiastka grupy głównej, liczbę elektronów, protonów i powłok w atomie, określić rodzaj wiązania w cząsteczce podanej przez nauczyciela.
Dostateczna	Uczeń zna pojęcia: polarność, elektroujemność, energia jonizacji, przemiana Potrafi: określić skład atomu, opierając się na położeniu w układzie okresowym; określić budowę elektronową pierwiastka położonego w okresach 1-3 i wskazać ich powłokę walencyjną, zapisać wzór elektronowy prostych cząsteczek, wymienić zastosowanie przemian promieniotwórczych.
Dobra	Uczeń zna pojęcia: wiązania wodorowe, oddziaływanie międzycząsteczkowe, wiązanie koordynacyjne. Potrafi: powiązać właściwości pierwiastka z położeniem atomu w układzie okresowym, uzasadnić właściwości typowego związku posługując się budową elektronową jego cząsteczki, dokonać analizy szeregów promieniotwórczych.
Bardzo dobra	Uczeń potrafi: zaproponować właściwości pierwiastka znając jego budowę elektronową i właściwości związku posługując się analizą budowy elektronowej jego cząsteczki, dokonać obliczeń z zastosowaniem masy atomowej pierwiastka i składu izotopowego.

Dział: Reakcje chemiczne, podstawy obliczeń chemicznych.

Ocena	Wymagania
Dopuszczająca	Uczeń zna pojęcia: przemiana chemiczna, przemiana fizyczna, reakcja syntezy, analizy, wymiany, katalizator, stopień utlenienia pierwiastka, mol, masa molowa, liczba Avogadra, prawo zachowania masy. Potrafi: zapisać proste równania reakcji i dobrać współczynniki stechiometryczne, wyjaśnić reguły obliczania stopni utlenienia pierwiastków w związkach chemicznych, wyjaśnić na czym polega otrzymywanie metali z rud metodą utleniania-redukcji, podać ważniejsze reduktory stosowane w przemyśle, odczytywać masy atomowe pierwiastków i obliczać ich masy molowe, określić objętość 1 mola gazów w warunkach normalnych, wyjaśnić na czym polegają obliczenia stechiometryczne.
Dostateczna	Uczeń zna pojęcia: utlenianie, redukcja, reakcja egzoenergetyczna i endoenergetyczna, szybkość reakcji chemicznej, inhibitor,prawo stałości składu, prawo Gay-Lussaca. Potrafi: obliczać stopnie utlenienia pierwiastków w związkach chemicznych, przeprowadzić prostą reakcję redoks, podać elektronową interpretację równania tej reakcji, obliczyć liczbę moli, cząsteczek, atomów, rozwiązać samodzielnie proste zadanie stechiometryczne, obliczyć gęstość gazu w warunkach normalnych, rozwiązać przy pomocy nauczyciela zadanie z nadmiarem i niedomiarem.
Dobra	Uczeń potrafi: zapisać równanie reakcji redoks, podać elektronową interpretację i współczynniki stechiometryczne, doświadczalnie sprawdzić wpływ różnych czynników na szybkość reakcji chem., wykonać obliczenia wykorzystując procent objętościowy gazów w mieszaninie w warunkach normalnych, samodzielnie wykonać proste obliczenia stechiometryczne oraz dla reagentów zmieszanych w dowolnym stosunku, obliczać skład procentowy związków chemicznych.
Bardzo dobra	Uczeń potrafi: wykazać w wyniku analizy, które z podanych różnych równań reakcji są reakcjami redoks, ocenić procesy metalurgiczne pod względem czystości otrzymywania metali, energochłonności i ochrony środowiska, wyprowadzać wzory elementarne i rzeczywiste substancji, dokonać obliczeń stechiometrycznych o różnym stopniu trudności.

Dział: Roztwory.

Ocena	Wymagania
Dopuszczająca	Uczeń zna pojęcia: roztwór, rozpuszczalnik, rozpuszczanie, krystalizacja, stężenie procentowe, stężenie molowe. Potrafi: wyjaśnić pojęcie rozpuszczalności substancji, wyjaśnić pojęcie rozpuszczania, wyjaśnić różnicę między rozpuszczalnością a szybkością rozpuszczania substancji, wyjaśnić na czym polega stan równowagi w roztworze, wyjaśnić mechanizm procesu krystalizacji, przedstawić reguły postępowania przy sporządzaniu roztworów o określonym stężeniu; obliczyć stężenie procentowe i molowe, podstawiając dane do odpowiedniego wzoru.
Dostateczna	Uczeń zna pojęcia: roztwór nasycony i nienasycony, roztwór rzeczywisty i koloidalny, zawiesina, efekt Tyndalla, roztwarzanie. Potrafi: dokonać podziału roztworów ze względu na rozmiary cząstek substancji rozpuszczonej, korzystając z wykresu rozpuszczalności sporządzić roztwór nasycony i nienasycony w danej temperaturze, podać przykłady roztworów spotykanych w życiu codziennym, sporządzać roztwory o określonym stężeniu, rozwiązywać z pomocą nauczyciela zadania na stężenie procentowe i molowe.
Dobra	Uczeń potrafi: wykonać obliczenia stężenia procentowego i molowego podczas rozcieńczania roztworów wodą, sprawdzić doświadczalnie wpływ różnych czynników na rozpuszczalność substancji.
Bardzo dobra	Uczeń potrafi: samodzielnie wykonać obliczenia związane z reakcjami w roztworach, z zatężaniem i rozcieńczaniem oraz przeliczaniem stężeń.

Dział: Klasyfikacja związków nieorganicznych, reakcje w roztworach wodnych.

Ocena	Wymagania
Dopuszczająca	Uczeń zna pojęcia: substancja prosta i złożona, tlenek, nadtlenek, ponadtlenek, wodorek, wodorotlenek, kwas, sól, wskażnik ,dysocjacja, elektrolity, nieelektrolity, stopień dysocjacji, reakcja zobojętniania, odczyn roztworu, hydroliza, skala pH. Potrafi: wymienić najbardziej typowe metale i niemetale, kwasy, zasady, sole, tlenki; podać ich nazwę oraz napisać wzór lub symbol; napisać równanie reakcji pierwiastka z tlenem zaproponowane przez nauczyciela, wymienić podstawowe wskaźniki, podać przykłady elektrolitów i nieelektrolitów,
Dostateczna	Uczeń zna pojęcia: charakter chemiczny tlenku; tlenek kwasowy, zasadowy, obojętny, kwas tlenowy i beztlenowy, zasada oraz wodorotlenek, wodorosól, hydrosól. Potrafi: podać nazwę związku typowego na podstawie wzoru i napisać wzór na podstawie nazwy; podzielić zbiór na grupy tematyczne (np. tlenków, soli), napisać równania reakcji metali grupy 1, 2 z wodą i kwasami, równania typowych tlenków kwasowych i zasadowych z wodą, zbadać odczyn wodnych roztworów substancji, określić kryterium podziału elektrolitów na mocne i słabe, doświadczalnie określić pH różnych roztworów, wyjaśnić na czym polega zjawisko hydrolizy soli, pisać równania dysocjacji prostych kwasów, zasad, soli- nazywać jony, wytłumaczyć mechanizm reakcji strąceniowych.
Dobra	Uczeń potrafi: wyjaśnić zjawisko amfoteryczności, pisać równania reakcji otrzymywania soli- pięcioma sposobami, przedstawić zastosowanie ważniejszych tlenków, kwasów, wodorotlenków, soli w przemyśle i w życiu codziennym, zapisać równania reakcji   zobojętniania w sposób jonowy, zapisać równania reakcji hydrolizy i reakcji strąceniowych w sposób cząsteczkowy
Bardzo dobra	Uczeń potrafi: bilansować złożone równania reakcji, zapisać równania reakcji hydrolizy i reakcji strąceniowych w sposób jonowy i jonowy skrócony, korzystać z tablicy rozpuszczalności soli i wodorotlenków w celu określenia jonów, które po połączeniu utworzą osady.

Dział: Elementy chemii nieorganicznej.

Ocena	Wymagania
Dopuszczająca	Uczeń zna pojęcia: pierwiastek, związek chemiczny, alotropia, aktywność chemiczna, ozon, eutrofizacja,  sublimacja ,resublimacja, diament, grafit, fulereny, czad, Potrafi: wyjaśnić znaczenie tlenu i ozonu dla organizmów, omówić właściwości fizyczne tlenu, wodoru, wody, litowców, fluorowców, scharakteryzować odmiany alotropowe węgla, wymienić najważniejsze przyczyny degradacji środowiska.
Dostateczna	Uczeń zna pojęcia: dziura ozonowa, ozonosfera, asocjacja, kwaśne opady, Efekt cieplarniany. Potrafi: omówić obieg tlenu i wody w przyrodzie, scharakteryzować połączenia litowców z tlenem, omówić główne czynniki powodujące zanieczyszczenie wody, scharakteryzować właściwości połączeń fluorowców z wodorem, omówić obieg dwutlenku węgla w przyrodzie, omówić istotę efektu cieplarnianego.
Dobra	Uczeń potrafi: omówić zmianę aktywności litowców i fluorowców w obrębie grupy, powiązać właściwości fizykochemiczne pierwiastka z jego położeniem w układzie okresowym, wyjaśnić przyczynę różnicy we właściwościach alotropowych odmian węgla, omówić proces uzdatniania wody
Bardzo dobra	Uczeń potrafi: ilustrować równaniami reakcji przebieg poznanych procesów chemicznych, wykrywać jony węglanowe, wyjaśnić co to są alternatywne źródła energii i dlaczego istnieje konieczność ich poszukiwania i stosowania.

Dział: Węglowodory.

Ocena	Wymagania
Dopuszczająca	Uczeń zna pojęcia: chemia organiczna, izomeria, alkany, alkeny, alkiny, szereg homologiczny, aromatyczność. Potrafi: przedstawić rozwój chemii organicznej, znaczenie związków organicznych i ich różnorodność; podać przykłady węglowodorów nasyconych i nienasyconych; zbudować model cząsteczki benzenu; wymienić surowce energetyczne; określić produkty destylacji ropy naftowej, podać ich najważniejsze właściwości i zastosowanie; napisać z pomocą nauczyciela równania reakcji całkowitego i częściowego spalania węglowodorów.
Dostateczna	Uczeń zna pojęcia: katenacja, reakcja substytucji, halogenoalkany, grupa alkilowa, reakcja addycji, polimeryzacja, cykloalkany, areny. Potrafi: tworzyć nazwy węglowodorów o łańcuchach prostych i rozgałęzionych; tworzyć wzory i nazwy różnych izomerów, znając wzór sumaryczny poszczególnych węglowodorów; scharakteryzować reakcje właściwe dla węglowodorów nasyconych i nienasyconych; wskazać na mapie Polski obszary występowania złóż surowców energetycznych.
Dobra	Uczeń potrafi: wykryć obecność węgla, wodoru, azotu, tlenu i siarki w związkach organicznych; określić zmiany właściwości w szeregu homologicznym alkanów, alkenów, alkinów; zapisać równania spalania, addycji, substytucji, polimeryzacji dla podanych węglowodorów; określić rzędowość dowolnego atomu węgla; omówić problem zanieczyszczenia środowiska jako konsekwencji spalania paliw zawierających węglowodory.
Bardzo dobra	Uczeń potrafi: wykazać zależności między budową cząsteczek węglowodorów a typem reakcji jakim one ulegają; ustalać liczbę i rodzaj izomerycznych węglowodorów oraz tworzyć ich nazwy; zapisywać wzory grupowe węglowodorów na podstawie ich nazwy; układać równania polimeryzacji i wskazywać w nich: monomer, mer, polimer; zaprojektować doświadczenia pozwalające odróżnić węglowodory nasycone od nienasyconych.

Dział: Pochodne węglowodorów.

Ocena	Wymagania
Dopuszczająca	Uczeń zna pojęcia: grupa funkcyjna; jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( alkohole, aldehydy, ketony, kwasy karboksylowe, aminy ); mydła; estry; tłuszcze;  aminokwasy; peptydy; białka; sacharydy. Potrafi: podzielić jednofunkcyjne pochodne węglowodorów w zależności od rodzaju grupy funkcyjnej; wyprowadzić różne jednofunkcyjne pochodne węglowodorów od odpowiednich węglowodorów oraz tworzyć ich nazwy systematyczne; omówić właściwości jednofunkcyjnych pochodnych węglowodorów; omówić podstawowe funkcje białek i cukrów.
Dostateczna	Uczeń zna pojęcia: zjawisko kontrakcji; alkoholany; reakcja eliminacji; glikol; glicerol; kwasy tłuszczowe; wiązanie peptydowe; kondensacja; reakcja biuretowa i ksantoproteinowa; koagulacja; wysalanie; denaturacja; próba Trommera i  Tollensa. Potrafi: wyjaśnić pojęcie rzędowości alkoholi; pisać równania reakcji spalania alkoholi, fermentacji octowej; omówić mechanizm mycia i prania; wyjaśnić mechanizm i warunki w jakich zachodzi reakcja estryfikacji; określić charakter chemiczny aminokwasów; wyjaśnić przebieg procesu fermentacji alkoholowej i zapisać równanie reakcji; zbadać właściwości poznanych cukrów.
Dobra	Uczeń potrafi: ilustrować odpowiednimi równaniami reakcji właściwości jednofunkcyjnych pochodnych węglowodorów; rozumieć współzależność między budową związku a jego właściwościami fizycznymi i chemicznymi; układać równania reakcji ilustrujące wzajemne przekształcenia związków jednofunkcyjnych; podawać przykład struktury fragmentu makrocząsteczki białka, omówić praktyczne zastosowanie substancji chemicznych i wykazać zagrożenia spowodowane ich niewłaściwym zastosowaniem.
Bardzo dobra	Uczeń potrafi: ocenić wpływ pierścienia benzenowego na charakter chemiczny fenoli; wykryć obecność alkoholu; zaproponować sposób otrzymywania kwasów karboksylowych; ocenić wpływ obecności wiązania podwójnego w cząsteczce na właściwości kwasów tłuszczowych; zanalizować wpływ jonów wapnia i magnezu na proces mycia i prania; uzasadnić istnienie wielkiej liczby białek; narysować schemat cyklu węglowego i wskazać rolę glukozy w procesach biologicznych.